01ـ2 پرسش : كتاب آسماني زرتشتيان چه نام دارد ؟

     پاسخ : كتابي كه در برگيرنده پيام و آموزشهاي اشوزرتشت است گات ها نام دارد . گات ها خود بخشي از مجموعة اوستا است كه يسنا نام دارد و 72 هات دارد .  اكنون اين پرسش به وجود مي آيد كه اوستا چيست ؟ از آنجا كه باورها و ادبيات حماسي و اسطوره يي در ايران پيش ازپيامبري زرتشت و پس از او نيز وجود داشته و همه به زبان اوستايي سروده شده است بنابراين كتابهايي مانند : يشت ها ـ ونديداد ـ ويسپرد و خرده اوستا نيز موجود است كه به خط اوستايي است ، برخي از آنها مانند ونديداد مربوط به احكام و باورهاي كهن ايراني است و ربطي به پيام اشوزرتشت  ندارد ولي اين مجموعه نيز اوستا ناميده مي شود البته در لابلاي آنها نكات اخلاقي ، تاريخي ، حقوقي و راهكارهاي بسيار مهم و با ارزشي نيز وجود دارد  بهرروي  پيام  ويژة  اشوزرتشت و آموزشهاي او در كتاب گاتها آمده است .

 02ـ2  پرسش :  اوستاي موجود چه بخش هايي دارد و موضوع آنها چيست ؟

     پاسخ : نوشته هايي  كه به نام اوستا به يادگار مانده اند عبارتند از : يَسنا ـ يَشت ها ـ ويسپَرَد ـ  وَنديداد  و خرده اوستا .

يسنا : نيايش هايي در ستايش پروردگار و آفريده هاي نيك اوست ، يسنا از مهمترين بخش اوستا و داراي 72 هات ( بخش ) است كه 17 هات از آنها را پيام اشوزرتشت تشكيل داده است .

يشت ها : سرودها و گفته هاي بسيار كهن و حماسه هايي در ستايش ايزدان است كه مهمترين آنها اورمزد يشت ـ ورهرام يشت ـ ارديبهشت يشت ـ مهر يشت ـ هوم يشت و سروش يشت است .

ويسپرد : نيايش ها و سرودهايي براي برگزاري جشن ها به ويژه جشن گاهنباراست .

ونديداد : كه قانون و احكام بسيار قديم و مربوط به دانش مردم پيش از پيامبري اشوزرتشت در باره پاكيزگي و احكام پرهيز از مردار و قانون  ضد ديوان مي باشد .

خرده اوستا : از همه بخش ها جوان تر است گزيدة بخش هايي از يشت ها و يسنا است ، نمازهاي روزانه وسرودهايي در باره مراسم آييني ودرگذشتگان درآن گنجانده شده است .  

  03-2  پرسش : كدام قسمتهاي خرده اوستا از گاتهاست ؟ مثلا (يتااهو)   

پاسخ : گزيده هاي كوتاه از گاتها ، يسنا ، يشت ها و بخش هاي ديگر اوستا  درخرده اوستا گنجانده شده كه سرودهاي گاتها در آن سهم كمتري دارند ” كِه وِرِثرم جا ـ كِم نامزدا و ... “ از گاتها هستند سرود ” يتااهو“ نيز در وزن شعري همانند اهنودگات است و از سرودهاي ارزشمند يسنا به شمار مي رود 

  4 0-2  پرسش : در یسنا 38 بند 1 همسران اهورامزدا ستوده شده اند ،  مگر اهورامزدا همسر دارد ؟   

        پاسخ  : از آنجا که بخشی از سرودهای یسنا مربوط به اشوزرتشت است و بقیه را یاران زرتشت گردآوری کرده اند . از اینرو این سرود از آن پیامبر نیست و از سوی دیگر مفهوم آن نیز همسران اهورامزدا نیست در این سرود به زمین و زنانی که آفریدگان خداوند واز آن اهورامزدا هستند درود فرستاده شده است .  

  2-05پرسش :  در یسنا 36 آتش ستایش شده است  .  آیا آتش در این یسنا نمادی از راستی و اشا است ؟  

          پاسخ : این بند از یسنا نیز مانند پرسش قبل ، سروده زرتشت نیست و یاران زرتشت به آتش که نماد پاکی ، راستی و فروغ اهورایی است درود فرستاده اند .

 06-2   پرسش : مگر نه این است که اشوزرتشت خدایانی که مردم در آن زمان می پرستیدند رد کرد ، پس چرا در یشت ها سخن از ستایش میترا و ایزدان دیگر آمده است ؟   

          پاسخ : بخش هایی از یشت ها ، سروده هایی مربوط به پیش از اشوزرتشت است . آنها باورها و اسطوره های شکل گرفته ایرانیان باستان است و در آن زمان میترا ، آناهیتا و ایزدان دیگر مورد ستایش قرار می گرفتند .

07- 2  پرسش  : در یسنا و یشت ها بارها از فروهر اهورامزدا و امشاسپندان ( فروزه های اهورامزدا ) نام برده شده است مگر اهورامزدا دارای فروهر است ؟  

          پاسخ : در باور سنتی زرتشتیان ، فروهر نیرویی اهورایی در نهاد هر شخص است که روان او را به سوی راستی و اشویی راهنمایی می کند . پس فروهر نیرویی اهورایی است و نه اینکه اهورامزدا دارای فروهر باشد .

08- 2 پرسش :  در گاتها آمده است که باید  از هرگونه شراب سکرآور پرهیز شود ،  پس چرا  در  یشت ها از هوم ستایش شده است ؟

         پاسخ : هوم یکی از گیاهان دارویی و مفید است و دارای ماده  افدرین  است که اثر دارویی آن شناخته شده است این گیاه با آنچه پیش از زرتشت وجود داشته  و از آن نوشابه ای سکر آور تهیه می کردند تا در مراسم خشنودی خدایان پنداری از آن استفاده کنند تفاوت می کند .

09-2  پرسش : دریسنا 11 بند 17 ، آذر را پسر اهورامزدا دانسته است . آیا می توان این طور تعبیر کرد که مزدا پشتیبان راستی و درستکاران است ؟

         پاسخ : اهورامزدا ، خداوند یگانه است و فرزندی ندارد یکی از برداشت ها نیز می تواند تعبیر شما باشد .

2-10  پرسش : در مورد پیدایش آدمی ، مبحث مشی و مشیانه کمی عجیب به نظر می رسد ، آیا صحت  دارد ؟  لطفا در مورد آن مقداری توضیح دهید۪

پاسخ : در بینش اشوزرتشت (گات ها)  گفتاری از چگونگی پیدایش آدمی نیامده است پرسش هایی که در ذهن پیامبر در باره آفرینش شده پاسخ آن را به خرد همگان و به دانش آیندگان سپرده است . نوشته های پهلوی مانند بندهشن  گزارشی در این باره  دارد که تا حدودی  به نظریه  داروین شباهت دارد و از نخستین انسان آفریده شده ( کیومرث ) نطفه ای بر زمین آمده سپس از خاک ، دو شاخه گیاه  پیچنده همانند ریواس روییده شده و درادامه آن حیوانات  و در پایان انسان به وجود آمده است .

2-11  پرسش: باور سنتی 33 امشاسپند از کجا آمده است و قداست عدد 33 از برای چیست ؟

پاسخ : امشاسپندان شش مورد از فروزه های اهورایی هستند که انسان نیز می تواند آن ها را در خود پرورش دهد ودر عرفان زرتشتی به خداوند نزدیک شود ، در اوستای برساد که بخشی از  خرده اوستا است نام ایزدانی به دنبال هر یک از اسامی امشاسپندان و نام اورمزد در آمده اند(٣٠ روز ماه ) و بااضافه کردن هوم ، بُرز ونیریوسنگ ایزد به عدد سی و سه تبدیل شده اند . از سوي دیگر برخی از اعداد در هر دینی ورجاوند وارزشمند است که یکی از آنها در دین زرتشتی عدد 33 است . 

12-2 پرسش : من چیزهایی در باره نحوه ورود افراد به بهشت و یا جهنم در کتاب اوستا و بخشهای  مختلف آ ن کتاب خوانده ام اما در هیچکدام  توصیفی از درون بهشت ونعمتهایی که در آنجا در  انتظار افراد نیکوکارهستند پیدا نکردم . آیا در کتب دینی شما این مسئله توضیح داده شده است اگر

         پاسخ جنابعالی مثبت است مرا راهنمایی کنید که این مطلب در کجا قراردارد؟ ؟

          پاسخ : پیام اشوزرتشت ( گات ها ) به موارد کلی زندگی انسان وبه داشتن اخلاق نیکو اشاره دارد و به توصیف درون بهشت و دوزخ نپرداخته است .

13-2 پرسش: سندیت کتاب ارداویرافنامه در کارهای تحقیقی به چه اندازه است؟  آیا می توان از  توصیفات این کتاب مثلا برای توصیف بهشت استفاده کرد ؟

پاسخ : خیر ؛ این نوشته برداشت فکری و سفرنامه خیالی یکی از موبدان زمان ساسانی به جهان پس از مرگ است .                                                                                                                  

14-2 پرسش : در آیین زرتشت ، ابدیت و ازلیت چگونه تعریف شده است ؟

پاسخ : زمان ، بی آغاز و انجام یعنی بیکران است دراوستا واژه زَروانَهِه اَکَرنَه هِه یعنی زمان بیکران آمده که هر فرد در گذر زندگی مادی خود در چنین حالتِ بی آغاز و انجام و در حال حرکت به سوی پیش قرارمی گیرد .

15-2 پرسش : از نظر آیین زرتشت ، روز رستاخیز چگونه روزی است ؟

پاسخ : رستاخیز یعنی بپاخاستن و پویا گشتن است . در برخی از ترجمه ها در مورد برپایی مردگان به کار رفته است ، از نطر فلسفی به هنگامی گفته می شود که پس از گذشت زمان های متفاوت برای روان هر شخص در جهان غیر مادی پس از مرگ و برطرف شدن گناهان ، تمامی روان درگذشتگان به نور حقیقت هدایت خواهند شد .

16-2  معجزه سرو هميشه سبز زرتشت چيست ؟

در شاهنامه فردوسي و از اشعار منسوب به دقيقي چنين برمي آيد  كه زرتشت سروي را در بخشي از ايران كاشته كه بسيار اهميت داشته است .

17-2  با توجه به سرودهاي گات ها ، جايگاه اهريمن در آيين زرتشت چيست ؟

چنانكه در پرسش هاي پيش نيز پاسخ داده شده ترجمه واژه انگره مينو است يعني انديشه ويرانگر كه سرچشمه آن تراوش فكري انسان كج انديش است و خالق اهريمن خداوند نيست . 

18-2  چرا در گات ها فقط از ”مردپارسا “ يا د مي شود مگر مرد و زن در آيين زرتشت يكسان نيستند ؟

در بيشتر بندهاي گات ها و سرودهاي اوستا از مرد و زن در كنار يكديگر گفتگو مي شود و تفاوتي بين آنان وجود ندارد شايد در تقسيم كارها براي مرد و زن از نظر توانمندي جسماني به عنوان مثال در برپا داشتن آيين گهنبار به مرد اَشو سفارش مي شود تا بيشتر در كارها نقش داشته باشد .

19-2  كتاب مينوي خرد در چه زماني نوشته شده است ؟ هخامنشيان ، پارتيان يا بعد از ساسانيان ؟

اين كتاب مانند بيشتر كتابهايي كه به زبان پهلوي ساساني در قرن سوم هجري ، و پس از اسلام گردآوري شدند و به بينش فلسفه زَرواني همانند كتاب بُندهش اشاره كرده است .

20-2  تا چه اندازه درستي و راستي مطالب كتاب مينوي خرد را باور داريد ؟ مثلا پل چينوت  ، بهشت و دوزخ و...

برداشت هاي درست و دست نخورده فلسفه زرتشت در گات ها آمده است و تفسيرهاي بعدي كه در كتاب هايي مانند مينوي خرد وغيره آمده باور درست آن را بايد در پيام زرتشت جستجو كرد .

21-2  آيا ” مينوي خرد “ همان ”وهومنه“ ” منش نيك خدايي است “ كه پاسخ پرسش دانا را مي دهد ؟

خير ، وهومنه يعني منش نيك ولي مينوي خرد يعني مظهر و نماد خرد .

22-2  آيا مزدك و ماني را كه راه نو نشان دادند مي توان پيامبران ايراني ناميد ؟

ممكن است خيلي از افراد در نقش عارف ، سالك ، فيلسوف و شاعر پيام آور نكته هايي براي بهبود رفتار انسان ها باشند ولي از پيامبراني كه از سوي خداوند براي رستگاري انسان ها برگزيده شده اند به حساب نمي آيند .

23-2  از واژه هاي ”سوشانس“ ، ”سيوشانس“ و ”سيوشانت“  كدام درست است ؟

درست اين واژه سَه اُوش يَنتَه است كه بعدها به شكل هاي سوشيانت ، سيوشانس و غيره تبديل شده است .

24-2  آيا درست است كه در اوستا عيسي مسيح را از تخمه زرتشت دانسته و ظهورش را پيش بيني      كرده اند ؟

در اوستا نامي از عيسي مسيح به ميان نيامده است .

25-2  آيا عيسي بن مريم را مي توان سيوشانت شناخت ؟

همه كساني كه براي راهنمايي انسان ها و نجات آنان از كج انديشي ، ستم و بيداد در روزگاران گذشته و آينده در ميان مردم خواهند بود از سيوشانت ها به شمار مي آيند .

2-26  واژه اوستايي انديشه نيك ، گفتار نيك و كردارنيك چيست ؟

انديشه نيك ترجمه واژه هومَتَ – گفتارنيك ازواژه هوخْتَه – كردانيك از واژه هووَرشْتَه مي باشد .

2-27  آيا نماد شناخته شده زرتشتيان همان فروهر است ؟

از آنجا كه در نگاره فروهر برخي از ويژگي هاي آيين زرتشت مثل پيروي از انديشه ، گفتار و كردارنيك و دوري كردن از انديشه ، گفتار و كردار بد مشاهده مي شود و دو شاخك ها نماد دو گوهر همزاد دراين آيين است . فروهر غيرازآرم ملي ايران باستان ، يكي از نماد هاي آييني فرهنگ زرتشتيان هم مي تواند به حساب بيايد .

2-28  در باره فروهر بيشتر توضيح دهيد ؟ آيا او همان اورمزد خدا است ؟‌

فروهر را پيش از اين نيز شرح داده ايم، نيروي پيش برنده و ذره اي از نيروي اهورايي در وجود هر شخص است كه انسان را به سوي پيشرفت و تكامل سفارش مي كند . پس ذره اي از نيروي اهورايي است ولي اورمزد خدا نيست.

2-29  با توجه به اينكه در اوستا بارها از ديوهاي مازندران و وراني در كنار يكديگر نام برده شده است آيا مي توان آن ها را مازندران و گيلان كنوني دانست ؟

بخش هايي از اوستا سرودهايي است كه به گوشه هايي از باورهاي استوره اي ايران باستان اشاره مي كند و هنوز معلوم نيست كه اين اشاره ها به كدام بخش از سرزمين گسترده ايرانِ زمان اوستا مربوط است.

2-30   آيا درياي ” فراخ كرت “ همان درياي خزر يا مازندران است ؟

همانند پرسش قبل مشخص نيست كه درياي فراخ كرت كه در اوستا از آن ياد شده اكنون كدام دريا در سرزمين ايران است.